Lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99 bắt đầu từ đâu, cần sử dụng biểu mẫu nào và phải kiểm tra những gì trước khi nộp? Đây là những câu hỏi nhiều kế toán và chủ doanh nghiệp quan tâm khi chế độ kế toán mới được áp dụng từ năm tài chính 2026.
Bên cạnh việc sử dụng đúng mẫu B01-DN, B02-DN, B03-DN và B09-DN, doanh nghiệp còn phải rà soát sổ sách, phân loại tài sản – nợ phải trả, đánh giá giả định hoạt động liên tục và bảo đảm số liệu giữa các báo cáo khớp nhau. Nội dung dưới đây sẽ hướng dẫn cách lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99 theo quy trình thực tế, giúp doanh nghiệp dễ thực hiện và chủ động hạn chế sai sót.
Bộ báo cáo tài chính theo Thông tư 99 gồm những gì?
Theo Điều 17 Thông tư 99/2025/TT-BTC, bộ báo cáo tài chính năm của doanh nghiệp đáp ứng giả định hoạt động liên tục gồm bốn báo cáo:
| Báo cáo | Mẫu áp dụng |
| Báo cáo tình hình tài chính | B01-DN |
| Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh | B02-DN |
| Báo cáo lưu chuyển tiền tệ | B03-DN |
| Bản thuyết minh báo cáo tài chính | B09-DN |
Doanh nghiệp không đáp ứng giả định hoạt động liên tục sử dụng các mẫu tương ứng B01-DNKLT, B02-DNKLT, B03-DNKLT và B09-DNKLT. Biểu mẫu chi tiết được quy định tại Phụ lục IV ban hành kèm theo Thông tư 99.
Cần chuẩn bị gì trước khi lập báo cáo tài chính?
Muốn thực hiện đúng cách lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99, kế toán không nên lấy số liệu từ bảng cân đối phát sinh rồi đưa thẳng lên biểu mẫu. Trước hết, doanh nghiệp cần hoàn thành các công việc sau:
- Tập hợp đầy đủ hóa đơn, hợp đồng, chứng từ thu – chi và hồ sơ ngân hàng;
- Hoàn tất hạch toán các nghiệp vụ phát sinh trong kỳ;
- Đối chiếu tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, công nợ phải thu và phải trả;
- Kiểm kê hàng tồn kho, tài sản cố định, công cụ dụng cụ;
- Tính khấu hao, phân bổ chi phí trả trước và ghi nhận chi phí phải trả;
- Rà soát doanh thu, giá vốn và thời điểm ghi nhận nghiệp vụ;
- Đánh giá chênh lệch tỷ giá đối với khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ;
- Kiểm tra dự phòng tổn thất tài sản, nghĩa vụ thuế và các khoản phải nộp;
- Thực hiện bút toán kết chuyển doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh;
- Lập bảng cân đối số phát sinh sau điều chỉnh.
Đặc biệt trong năm đầu áp dụng, doanh nghiệp phải bảo đảm số dư đã được chuyển sang hệ thống tài khoản theo Thông tư 99 đúng bản chất và tổng số dư Nợ – Có không thay đổi sau chuyển đổi.
Cách lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99 qua 7 bước chi tiết
Bước 1: Xác định kỳ báo cáo và giả định hoạt động liên tục
Doanh nghiệp cần xác định báo cáo được lập theo năm, giữa niên độ hay một kỳ kế toán khác. Báo cáo năm phải lập dạng đầy đủ; báo cáo giữa niên độ được lập khi pháp luật liên quan hoặc yêu cầu quản lý quy định.
Trước khi chọn mẫu, doanh nghiệp phải đánh giá khả năng tiếp tục hoạt động trong ít nhất 12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán. Doanh nghiệp dự kiến giải thể, phá sản, ngừng hoạt động hoặc thu hẹp đáng kể quy mô trong thời hạn từ 12 tháng trở xuống có thể không đáp ứng giả định hoạt động liên tục và phải dùng bộ mẫu DNKLT. Nội dung này cần được đánh giá trên cơ sở kế hoạch kinh doanh, dòng tiền, khoản vay đến hạn và khả năng thanh toán, không chỉ dựa vào việc doanh nghiệp đang lỗ.
Bước 2: Khóa sổ và hoàn thiện các bút toán cuối kỳ
Đây là bước quyết định độ chính xác của toàn bộ báo cáo. Kế toán cần rà soát các khoản doanh thu chưa thực hiện, chi phí dồn tích, hàng mua đang đi đường, hàng gửi bán, tài sản thiếu chờ xử lý, dự phòng, thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành và thuế hoãn lại nếu có.
Nếu doanh nghiệp có chi nhánh hoặc đơn vị trực thuộc, số liệu báo cáo phải tổng hợp cả trụ sở chính và đơn vị trực thuộc. Các khoản phải thu, phải trả, doanh thu, chi phí và lãi hoặc lỗ chưa thực hiện từ giao dịch nội bộ phải được loại trừ.
Bước 3: Lập Báo cáo tình hình tài chính Mẫu B01-DN
B01-DN phản ánh tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán. Căn cứ lập gồm sổ kế toán tổng hợp, sổ chi tiết, bảng tổng hợp chi tiết và báo cáo của năm trước.
Khi thực hiện cách lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99, kế toán cần phân loại tài sản và nợ phải trả thành ngắn hạn, dài hạn theo chu kỳ kinh doanh hoặc thời hạn 12 tháng. Những khoản không đáp ứng điều kiện ngắn hạn được trình bày là dài hạn.
Các chỉ tiêu tổng hợp cần kiểm tra gồm:
- Tổng tài sản = Tài sản ngắn hạn + Tài sản dài hạn;
- Tổng nguồn vốn = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu;
- Tổng tài sản phải bằng tổng nguồn vốn.
Doanh nghiệp không được tùy ý bù trừ tài sản với nợ phải trả. Việc bù trừ chỉ được thực hiện trong trường hợp đáp ứng điều kiện của Thông tư 99.
Bước 4: Lập Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Mẫu B02-DN
B02-DN được lập căn cứ vào số phát sinh của các tài khoản từ loại 5 đến loại 9 và báo cáo năm trước. Trình tự thông thường gồm:
- Xác định doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ;
- Trừ chiết khấu thương mại, giảm giá và hàng bán bị trả lại;
- Xác định doanh thu thuần và giá vốn;
- Ghi nhận doanh thu, chi phí tài chính;
- Tổng hợp chi phí bán hàng, chi phí quản lý;
- Xác định lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh;
- Ghi nhận thu nhập khác, chi phí khác;
- Tính lợi nhuận kế toán trước và sau thuế.
Doanh thu trên B02-DN không bao gồm các khoản thuế gián thu doanh nghiệp phải nộp và không được hưởng. Đối với thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, kế toán cần trình bày phần lãi hoặc lỗ theo hướng dẫn của mẫu, tránh ghi đồng thời toàn bộ doanh thu và toàn bộ chi phí làm tăng quy mô báo cáo không đúng bản chất.
Bước 5: Lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ Mẫu B03-DN
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ phân loại dòng tiền theo 3 nhóm:
- Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh;
- Dòng tiền từ hoạt động đầu tư;
- Dòng tiền từ hoạt động tài chính.
Luồng tiền kinh doanh có thể lập theo phương pháp trực tiếp hoặc gián tiếp. Phương pháp trực tiếp tổng hợp tiền thực thu, thực chi theo từng nội dung; phương pháp gián tiếp bắt đầu từ lợi nhuận trước thuế và điều chỉnh các khoản phi tiền tệ, thay đổi vốn lưu động cùng các khoản liên quan.
Một điểm cần chú ý trong cách lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99 là khoản vay được ngân hàng chuyển thẳng cho nhà cung cấp vẫn phải phản ánh cả luồng tiền vay vào hoạt động tài chính và luồng tiền chi ra ở hoạt động kinh doanh hoặc đầu tư, tùy bản chất giao dịch.
Sau khi lập xong, tiền và tương đương tiền cuối kỳ trên B03-DN phải khớp với chỉ tiêu tương ứng trên B01-DN.
Bước 6: Lập Bản thuyết minh báo cáo tài chính Mẫu B09-DN
B09-DN không phải phần phụ để điền cho đủ hồ sơ. Đây là nơi giải thích chính sách kế toán, biến động số liệu và những thông tin trọng yếu chưa thể hiện đầy đủ trên 3 báo cáo còn lại.
Kế toán cần trình bày:
- Đặc điểm hoạt động và kỳ kế toán;
- Đơn vị tiền tệ sử dụng;
- Chuẩn mực, chế độ và chính sách kế toán áp dụng;
- Thông tin chi tiết về tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu;
- Doanh thu, chi phí, thuế và dòng tiền;
- Các khoản dự phòng, cam kết và nghĩa vụ tiềm tàng;
- Giao dịch với bên liên quan;
- Sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán;
- Nội dung liên quan đến khả năng hoạt động liên tục;
- Các ước tính và thông tin trọng yếu khác.
Mỗi khoản mục trên B01-DN, B02-DN và B03-DN cần có chỉ dẫn đến phần thuyết minh liên quan. Theo quy định mới, thuyết minh còn chú trọng các loại tỷ giá áp dụng, tài sản sinh học, căn cứ xác định giá trị hợp lý, nghĩa vụ hoàn nguyên môi trường và các khoản có giá trị lớn.
Bước 7: Kiểm tra chéo, ký và nộp báo cáo
Sau khi hoàn thành cách lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99, kế toán nên kiểm tra tối thiểu các quan hệ sau:
- Tổng tài sản bằng tổng nguồn vốn;
- Tiền cuối kỳ trên B03-DN khớp với B01-DN;
- Lợi nhuận sau thuế phù hợp với biến động lợi nhuận chưa phân phối;
- Thuế thu nhập doanh nghiệp trên B02-DN khớp với sổ kế toán và hồ sơ quyết toán thuế;
- Số liệu chi tiết trong B09-DN khớp với ba báo cáo chính;
- Số đầu năm hoặc kỳ trước khớp với báo cáo đã lập của kỳ liền trước;
- Sổ tổng hợp khớp với sổ chi tiết và chứng từ gốc.
Báo cáo phải được lập, ký theo Luật Kế toán. Nếu thuê đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán, phần người lập và kế toán trưởng phải ghi thông tin hành nghề và tên đơn vị cung cấp dịch vụ theo quy định.
Những thay đổi cần lưu ý khi lập báo cáo theo Thông tư 99
Được bổ sung chỉ tiêu nhưng không được tùy ý sửa mẫu
Doanh nghiệp có thể bổ sung chỉ tiêu phù hợp với đặc điểm kinh doanh, nhưng phải thuyết minh nội dung bổ sung và ban hành quy chế hạch toán kế toán hoặc tài liệu tương đương.
Nếu đặc thù doanh nghiệp dẫn đến việc không thể bổ sung mà phải sửa đổi chỉ tiêu có sẵn, doanh nghiệp phải báo cáo Bộ Tài chính để được hướng dẫn. Chỉ tiêu không có số liệu được miễn trình bày; doanh nghiệp có thể đánh lại số thứ tự nhưng không được thay đổi mã số chỉ tiêu.
Siết chặt việc phân loại nợ vay
Khoản vay đến hạn trong vòng 12 tháng thường phải phân loại là nợ ngắn hạn. Thỏa thuận tái tài trợ được chấp thuận sau ngày kết thúc kỳ kế toán không làm khoản nợ tự động trở thành dài hạn tại ngày báo cáo.
Nếu doanh nghiệp vi phạm điều khoản vay trước hoặc tại ngày báo cáo khiến khoản vay phải trả theo yêu cầu, khoản vay có thể phải phân loại ngắn hạn, trừ trường hợp bên cho vay đã cho thời gian ân hạn phù hợp tại ngày kết thúc kỳ kế toán.
Không phát hành lại báo cáo để thay thế báo cáo đã phát hành
Khi phát hiện sai sót trọng yếu của kỳ trước, doanh nghiệp phải xử lý hồi tố hoặc hồi tố đơn giản theo quy định. Không được sửa sai bằng cách phát hành lại một báo cáo khác và coi đó là bản thay thế báo cáo đã phát hành.
Thời hạn nộp báo cáo tài chính theo Thông tư 99
Doanh nghiệp phải nộp báo cáo tài chính năm cho cơ quan có thẩm quyền chậm nhất 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm. Với doanh nghiệp có năm tài chính kết thúc ngày 31/12, hạn nộp thông thường là ngày 31/3 năm sau. Các doanh nghiệp phải lập báo cáo quý, bán niên hoặc kỳ khác thực hiện theo pháp luật chuyên ngành có liên quan.
HC247 hỗ trợ lập và rà soát báo cáo tài chính
Nếu doanh nghiệp chưa có bộ phận kế toán chuyên trách hoặc cần kiểm tra lại số liệu trước khi nộp, HC247 hỗ trợ:
- Tiếp nhận và kiểm tra chứng từ, hóa đơn;
- Rà soát sổ tổng hợp và sổ chi tiết;
- Đối chiếu công nợ, thuế, ngân hàng và hàng tồn kho;
- Thực hiện bút toán điều chỉnh, kết chuyển cuối kỳ;
- Lập đầy đủ bộ báo cáo theo mẫu phù hợp;
- Đối chiếu báo cáo tài chính với hồ sơ quyết toán thuế;
- Hỗ trợ giải trình số liệu và bàn giao hồ sơ rõ ràng;
- Bảo mật dữ liệu tài chính của khách hàng.
Doanh nghiệp có thể tham khảo dịch vụ làm báo cáo tài chính cuối năm, dịch vụ kế toán doanh nghiệp, dịch vụ quyết toán thuế hoặc dịch vụ kế toán trưởng của HC247.
Cách lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99 cần được thực hiện từ dữ liệu kế toán đã kiểm tra, không phải chỉ chuyển số liệu sang biểu mẫu mới. Khi từng khoản mục có căn cứ rõ ràng và bốn báo cáo được đối chiếu đồng bộ, doanh nghiệp sẽ hạn chế đáng kể sai sót khi nộp hồ sơ, quyết toán hoặc giải trình với cơ quan có thẩm quyền.
