Bạn đang tìm hiểu chi phí mua hàng gồm những khoản nào, cách hạch toán vào giá trị hàng tồn kho và phương pháp phân bổ theo giá trị hoặc số lượng? Hôm nay HC247 chia sẻ hướng dẫn chi tiết, dễ áp dụng cho doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa trong nước và nhập khẩu.
1. Khái niệm chi phí mua hàng và các khoản thường phát sinh
Chi phí mua hàng là những khoản chi phí phát sinh trực tiếp trong quá trình doanh nghiệp thu mua hàng hóa, từ thời điểm mua hàng cho đến khi hàng được đưa về kho hoặc đến địa điểm cần thiết của doanh nghiệp.
Các khoản thường được tính vào chi phí mua hàng có thể bao gồm:
- Chi phí vận chuyển hàng hóa;
- Chi phí bốc xếp, bảo quản;
- Chi phí thuê kho, thuê bến bãi;
- Chi phí bảo hiểm hàng hóa;
- Chi phí nhân viên trực tiếp phục vụ hoạt động thu mua;
- Khoản hao hụt tự nhiên trong định mức;
- Các chi phí khác liên quan trực tiếp đến quá trình mua hàng.
Việc xác định đúng chi phí mua hàng giúp doanh nghiệp tính chính xác giá gốc hàng tồn kho, giá vốn hàng bán và kết quả kinh doanh.
1.1. Chi phí thu mua đối với hàng hóa trong nước
Khi mua hàng trong nước, doanh nghiệp thường phát sinh các khoản như vận chuyển, bốc dỡ, thuê kho, bảo quản hoặc các chi phí phục vụ trực tiếp cho quá trình đưa hàng về doanh nghiệp.
Để các khoản chi phí được ghi nhận hợp lý, doanh nghiệp cần đảm bảo chi phí phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, có hóa đơn chứng từ phù hợp và thực hiện thanh toán theo quy định đối với các hóa đơn có giá trị lớn.
1.2. Khoản phí phát sinh khi nhập khẩu hàng hóa
Đối với hàng nhập khẩu, ngoài chi phí vận chuyển và bốc dỡ, doanh nghiệp còn có thể phát sinh phí, lệ phí hải quan, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường nếu thuộc trường hợp áp dụng và các khoản đưa hàng về kho.
Hồ sơ thường cần có thêm chứng từ liên quan đến thủ tục nhập khẩu như tờ khai hải quan và chứng từ nộp các khoản thuế, phí theo quy định.
2. Nguyên tắc xác định và ghi nhận chi phí mua hàng
Toàn bộ khoản chi phí mua hàng có liên quan trực tiếp đến việc đưa hàng hóa về kho sẽ được tính vào giá gốc của hàng hóa.
Trường hợp doanh nghiệp chỉ mua một loại hàng hóa và chi phí phát sinh chỉ liên quan đến mặt hàng đó, kế toán có thể tính trực tiếp khoản chi phí vào giá trị hàng mua.
Ngược lại, nếu một khoản chi phí liên quan đến nhiều mặt hàng, doanh nghiệp cần lựa chọn tiêu thức phù hợp để phân bổ.
2.1. Hạch toán chi phí thu mua hàng hóa
Với khoản chi phí mua hàng phát sinh, kế toán có thể ghi nhận:
- Nợ TK 1562: Giá trị chi phí mua hàng chưa thuế;
- Nợ TK 1331: Thuế GTGT được khấu trừ nếu đủ điều kiện;
- Có TK 111, 112: Tổng số tiền thanh toán.
Sau đó, khoản chi phí này được phân bổ vào giá trị hàng hóa tương ứng.
2.2. Ví dụ ghi nhận chi phí mua hàng
Doanh nghiệp mua 10 máy tính với giá 10.000.000 đồng/máy, thuế GTGT 10%. Ngoài tiền hàng, doanh nghiệp phát sinh 1.000.000 đồng chi phí vận chuyển chưa thuế, thuế GTGT 10%.
Khi ghi nhận, tổng giá trị hàng hóa trước thuế và chi phí vận chuyển là 101.000.000 đồng.
Kế toán có thể ghi nhận:
Nợ TK 156: 101.000.000 đồng
Nợ TK 1331: 10.100.000 đồng
Có TK 331: 111.100.000 đồng
Trong trường hợp chi phí vận chuyển chỉ liên quan đến lô hàng này, doanh nghiệp không cần thực hiện phân bổ cho nhiều mặt hàng khác.
3. Hai phương pháp phân bổ chi phí mua hàng phổ biến
Khi phát sinh một khoản chi phí mua hàng liên quan đến nhiều mặt hàng, doanh nghiệp có thể phân bổ theo giá trị hàng mua hoặc số lượng hàng nhập kho.
3.1. Phân bổ theo giá trị hàng hóa
Công thức:
Chi phí phân bổ cho từng mặt hàng = Tổng chi phí mua hàng × Giá trị mặt hàng / Tổng giá trị hàng mua
Ví dụ doanh nghiệp mua:
- 5 máy Asus, giá 12.000.000 đồng/máy;
- 5 máy Dell, giá 10.000.000 đồng/máy;
- Tổng giá trị hàng trước thuế: 110.000.000 đồng;
- Chi phí vận chuyển: 1.000.000 đồng chưa VAT.
Chi phí vận chuyển phân bổ cho Asus:
1.000.000 / 110.000.000 × 60.000.000 = 545.454 đồng
Chi phí phân bổ cho Dell:
1.000.000 – 545.454 = 454.546 đồng
Phương pháp này phản ánh tương đối sát giá trị thực tế của từng mặt hàng nhưng sẽ mất nhiều thời gian hơn khi số lượng hàng hóa lớn.
3.2. Phân bổ dựa trên số lượng hàng nhập
Công thức:
Chi phí phân bổ cho từng mặt hàng = Tổng chi phí mua hàng × Số lượng mặt hàng / Tổng số lượng hàng mua
Với ví dụ trên, tổng số lượng hàng là 10 máy.
Chi phí vận chuyển phân bổ cho Asus:
1.000.000 / 10 × 5 = 500.000 đồng
Chi phí vận chuyển phân bổ cho Dell cũng là:
1.000.000 / 10 × 5 = 500.000 đồng
Cách tính này đơn giản, dễ thực hiện nhưng có thể chưa phản ánh chính xác mức chi phí thực tế của từng loại hàng có giá trị chênh lệch lớn.
4. Nên chọn tiêu thức phân bổ chi phí mua hàng nào?
Việc lựa chọn tiêu thức phân bổ phụ thuộc vào đặc điểm kinh doanh và cách quản lý hàng tồn kho của từng doanh nghiệp.
Nếu các mặt hàng có giá trị khác nhau đáng kể, phân bổ theo giá trị hàng mua thường giúp phản ánh sát hơn mức chi phí phát sinh.
Nếu hàng hóa tương đối đồng đều về giá trị và doanh nghiệp có số lượng mã hàng lớn, phân bổ theo số lượng có thể đơn giản và thuận tiện hơn.
Điều quan trọng là doanh nghiệp cần lựa chọn phương pháp phù hợp và áp dụng nhất quán để thuận tiện cho công tác kế toán, kiểm tra và đối chiếu.
5. Bảng giá dịch vụ kế toán – thuế tại HC247
| Dịch vụ | Nội dung | Chi phí tham khảo |
| Kế toán doanh nghiệp | Ghi nhận, kiểm tra và xử lý nghiệp vụ kế toán | Từ 500.000đ/tháng |
| Báo cáo thuế | Kê khai và lập báo cáo thuế định kỳ | Từ 500.000đ/tháng |
| Quyết toán thuế | Rà soát hồ sơ, chứng từ và quyết toán | Liên hệ |
| Hạch toán hàng tồn kho | Theo dõi nhập – xuất – tồn và giá vốn | Liên hệ |
| Tư vấn kế toán – thuế | Giải đáp nghiệp vụ và xử lý chứng từ | Liên hệ |
Chi phí thực tế có thể thay đổi tùy quy mô doanh nghiệp, số lượng hóa đơn chứng từ và phạm vi công việc.
6. Câu hỏi thường gặp về chi phí mua hàng
6.1. Chi phí mua hàng có được tính vào giá gốc hàng hóa không?
Có. Những khoản chi phí liên quan trực tiếp đến việc đưa hàng hóa về kho được tính vào giá gốc hàng hóa theo nội dung của bài hướng dẫn.
6.2. Mua một mặt hàng có phát sinh chi phí vận chuyển thì có cần phân bổ không?
Không cần phân bổ cho nhiều mặt hàng nếu khoản chi phí chỉ liên quan đến một mặt hàng. Kế toán có thể ghi nhận trực tiếp vào giá trị hàng mua.
6.3. Có những cách phân bổ chi phí mua hàng nào?
Hai tiêu thức được đề cập phổ biến là phân bổ theo giá trị hàng mua và phân bổ theo số lượng hàng hóa. Doanh nghiệp nên lựa chọn phương pháp phù hợp với đặc điểm kinh doanh.
7. Kết luận
Xác định đúng chi phí mua hàng là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp tính chính xác giá trị hàng tồn kho, giá vốn và lợi nhuận. Khi khoản chi phí liên quan đến nhiều mặt hàng, kế toán cần lựa chọn tiêu thức phân bổ phù hợp, có thể dựa trên giá trị hoặc số lượng hàng nhập.
Nếu doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc hạch toán hàng hóa, phân bổ chi phí thu mua, kiểm tra chứng từ hoặc xử lý các nghiệp vụ kế toán – thuế, HC247 có thể hỗ trợ tư vấn và thực hiện dịch vụ phù hợp với tình hình thực tế.
8. Liên hệ dịch vụ tại HC247
CÔNG TY TNHH HC247
📍 Địa chỉ: 64/32/82 Đường 8, Phường Hiệp Bình, TP.HCM, Việt Nam
📞 Hotline: 0973.567.234 (Mr. May)
📧 Email: ketoan@hc247.vn
🌐 Website: hc247.vn
