Nghị định 90/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 17/2012/NĐ-CP về kiểm toán độc lập, bổ sung đối tượng phải kiểm toán báo cáo tài chính và tiêu chí doanh nghiệp quy mô lớn.

Nghị định 90/2025/NĐ-CP sửa đổi quy định về kiểm toán độc lập

Nghị định 90/2025/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 17/2012/NĐ-CP ngày 13/03/2012 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Kiểm toán độc lập.

Nghị định được ban hành ngày 14/04/2025 và có hiệu lực ngay từ ngày 14/04/2025. Văn bản bổ sung, điều chỉnh một số quy định quan trọng liên quan đến các đơn vị phải kiểm toán báo cáo tài chính, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp có quy mô lớn.

Thông tin Nghị định 90/2025/NĐ-CP

• Số hiệu: 90/2025/NĐ-CP
• Loại văn bản: Nghị định
• Cơ quan ban hành: Chính phủ
• Ngày ban hành: 14/04/2025
• Ngày có hiệu lực: 14/04/2025
• Người ký: Hồ Đức Phớc
• Tình trạng: Còn hiệu lực
• Công báo: Số 667 + 668 ngày 24/04/2025
• Nội dung: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 17/2012/NĐ-CP hướng dẫn Luật Kiểm toán độc lập.

Nghị định 90/2025/NĐ-CP sửa đổi quy định nào?

Nghị định 90/2025/NĐ-CP không thay thế hoàn toàn Nghị định 17/2012/NĐ-CP mà sửa đổi, bổ sung một số quy định để phù hợp với pháp luật hiện hành về kiểm toán độc lập.

Một trong những nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý là việc bổ sung đối tượng phải kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm.

Điều này có ảnh hưởng trực tiếp đến công tác kế toán, lập báo cáo tài chính và kế hoạch kiểm toán của các doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí theo quy định.

Bổ sung doanh nghiệp quy mô lớn phải kiểm toán báo cáo tài chính

Điểm đáng chú ý của Nghị định 90/2025/NĐ-CP là quy định cụ thể tiêu chí xác định một số doanh nghiệp có quy mô lớn thuộc diện báo cáo tài chính hằng năm phải được kiểm toán.

3 tiêu chí xác định doanh nghiệp quy mô lớn

Doanh nghiệp khác có quy mô lớn thuộc trường hợp quy định phải kiểm toán khi thỏa mãn ít nhất 2 trong 3 tiêu chí sau:

• Có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm từ 200 người trở lên;
• Có tổng doanh thu của năm từ 300 tỷ đồng trở lên;
• Có tổng tài sản từ 100 tỷ đồng trở lên.

Như vậy, doanh nghiệp không nhất thiết phải đáp ứng cả ba tiêu chí. Chỉ cần đáp ứng ít nhất 2/3 tiêu chí theo quy định thì cần kiểm tra nghĩa vụ kiểm toán báo cáo tài chính.

Cách xác định số lao động tham gia bảo hiểm xã hội

Nghị định cũng quy định nguyên tắc xác định số lao động tham gia bảo hiểm xã hội để làm căn cứ đánh giá quy mô doanh nghiệp.

Lao động tham gia BHXH được xác định như thế nào?

Số lao động tham gia bảo hiểm xã hội là số lao động do đơn vị quản lý, sử dụng, trả lương hoặc trả công và thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội theo quy định.

Số lao động tham gia BHXH bình quân năm được xác định dựa trên số lao động của các tháng trong năm trước liền kề.

Doanh nghiệp cần lưu trữ đầy đủ hồ sơ lao động, bảng lương và chứng từ liên quan đến bảo hiểm xã hội để có căn cứ xác định chỉ tiêu này.

Cách xác định tổng doanh thu của năm

Tổng doanh thu của năm là một trong ba tiêu chí quan trọng để xác định doanh nghiệp quy mô lớn.

Căn cứ vào báo cáo tài chính

Theo quy định, tổng doanh thu của năm được xác định trên báo cáo tài chính năm của năm trước liền kề do đơn vị lập theo pháp luật về kế toán.

Vì vậy, doanh nghiệp cần bảo đảm số liệu doanh thu trên báo cáo tài chính được lập đầy đủ và chính xác.

Các khoản doanh thu trên sổ kế toán cũng cần được đối chiếu với:

• Hóa đơn đầu ra;
• Hợp đồng;
• Công nợ khách hàng;
• Chứng từ ngân hàng;
• Tờ khai thuế;
• Các chứng từ liên quan.

Nếu doanh nghiệp cần rà soát lại dữ liệu trước khi lập báo cáo, có thể tham khảo dịch vụ sổ sách kế toán tại HC247.

Cách xác định tổng tài sản

Tiêu chí thứ ba là tổng tài sản từ 100 tỷ đồng trở lên.

Tổng tài sản được xác định tại thời điểm cuối năm tài chính trên báo cáo tài chính năm của năm trước liền kề được lập theo quy định pháp luật về kế toán.

Doanh nghiệp nên kiểm tra những khoản nào?

Trước khi lập báo cáo tài chính, kế toán nên đối chiếu các khoản mục như:

• Tiền mặt;
• Tiền gửi ngân hàng;
• Công nợ phải thu;
• Hàng tồn kho;
• Tài sản cố định;
• Bất động sản;
• Các khoản đầu tư;
• Tài sản khác.

Việc xác định chính xác tổng tài sản không chỉ phục vụ báo cáo tài chính mà còn có thể ảnh hưởng đến việc xác định doanh nghiệp có thuộc diện kiểm toán bắt buộc hay không.

Ví dụ xác định doanh nghiệp có phải kiểm toán hay không

Giả sử doanh nghiệp có các chỉ tiêu:

• 220 lao động tham gia BHXH bình quân;
• Doanh thu năm: 350 tỷ đồng;
• Tổng tài sản: 80 tỷ đồng.

Doanh nghiệp đáp ứng 2/3 tiêu chí về lao động và doanh thu. Vì vậy, doanh nghiệp cần đối chiếu quy định tại Nghị định 90/2025/NĐ-CP để thực hiện nghĩa vụ kiểm toán báo cáo tài chính theo trường hợp tương ứng.

Một trường hợp khác:

• 150 lao động;
• Doanh thu: 350 tỷ đồng;
• Tổng tài sản: 120 tỷ đồng.

Doanh nghiệp vẫn đáp ứng 2/3 tiêu chí, gồm doanh thu và tổng tài sản.

Doanh nghiệp cần làm gì khi thuộc diện kiểm toán bắt buộc?

Khi xác định doanh nghiệp thuộc đối tượng phải kiểm toán báo cáo tài chính, cần chủ động chuẩn bị hồ sơ từ sớm.

1. Hoàn thiện sổ sách kế toán

Số liệu kế toán cần được ghi nhận đầy đủ và có chứng từ làm căn cứ.

2. Đối chiếu công nợ

Nên đối chiếu công nợ phải thu và phải trả với khách hàng, nhà cung cấp trước thời điểm kiểm toán.

3. Kiểm tra hàng tồn kho

Số liệu hàng tồn kho trên sổ sách phải được đối chiếu với thực tế và hồ sơ kiểm kê.

4. Kiểm tra tài sản cố định

Doanh nghiệp cần rà soát nguyên giá, khấu hao, tăng giảm tài sản và hồ sơ sở hữu.

5. Rà soát nghĩa vụ thuế

Cần kiểm tra thuế GTGT, thuế TNDN, thuế TNCN và các nghĩa vụ thuế khác trước khi hoàn thiện báo cáo.

Doanh nghiệp cần hỗ trợ kiểm tra hồ sơ có thể tham khảo dịch vụ làm báo cáo tài chính và dịch vụ quyết toán thuế của HC247.

Vai trò của báo cáo tài chính trong xác định nghĩa vụ kiểm toán

Báo cáo tài chính có vai trò đặc biệt quan trọng khi áp dụng Nghị định 90/2025/NĐ-CP, bởi hai trong ba tiêu chí liên quan trực tiếp đến số liệu trên báo cáo tài chính.

Doanh thu

Tổng doanh thu được xác định căn cứ vào báo cáo tài chính của năm trước liền kề.

Tổng tài sản

Tổng tài sản được xác định tại thời điểm cuối năm tài chính trên báo cáo tài chính của năm trước liền kề.

Do đó, doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý chất lượng dữ liệu kế toán trước khi khóa sổ và lập báo cáo tài chính.

Nếu số liệu chưa được rà soát trong thời gian dài, doanh nghiệp có thể tham khảo dịch vụ sổ sách kế toán để kiểm tra và hoàn thiện dữ liệu.

Nghị định 90/2025/NĐ-CP và Nghị định 17/2012/NĐ-CP

Nghị định 90/2025/NĐ-CP không thay thế toàn bộ Nghị định 17/2012/NĐ-CP mà sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định này.

Do đó, khi xác định nghĩa vụ kiểm toán độc lập, doanh nghiệp cần đọc đồng thời:

Nghị định 17/2012/NĐ-CP → Văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Luật Kiểm toán độc lập.

Nghị định 90/2025/NĐ-CP → Văn bản sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần kiểm tra các quy định pháp luật khác có liên quan đến kế toán, kiểm toán và báo cáo tài chính.

Doanh nghiệp nên kiểm tra nghĩa vụ kiểm toán vào thời điểm nào?

Doanh nghiệp nên chủ động kiểm tra các tiêu chí ngay khi hoàn thành số liệu của năm tài chính.

Các chỉ tiêu cần theo dõi

Kế toán nên lập bảng theo dõi ít nhất ba chỉ tiêu:

Lao động BHXH bình quân năm – Tổng doanh thu – Tổng tài sản

Nếu doanh nghiệp đang tiến gần các ngưỡng quy định, cần chủ động đánh giá khả năng thuộc diện kiểm toán bắt buộc trong kỳ tiếp theo.

Việc này giúp doanh nghiệp có đủ thời gian chuẩn bị hồ sơ và lựa chọn đơn vị kiểm toán phù hợp.

Mối quan hệ giữa kiểm toán, kế toán và quyết toán thuế

Kiểm toán báo cáo tài chính và quyết toán thuế là hai công việc khác nhau nhưng đều sử dụng nhiều dữ liệu kế toán của doanh nghiệp.

Hồ sơ kế toán cần nhất quán

Doanh nghiệp nên đối chiếu:

• Báo cáo tài chính;
• Sổ cái;
• Sổ chi tiết;
• Hóa đơn;
• Tờ khai thuế;
• Công nợ;
• Hàng tồn kho;
• Tài sản cố định;
• Chứng từ ngân hàng.

Số liệu không thống nhất có thể khiến doanh nghiệp mất nhiều thời gian giải trình trong quá trình kiểm toán hoặc kiểm tra thuế.

Bạn có thể tham khảo trường hợp doanh nghiệp bị thanh tra thuế để chủ động kiểm soát các rủi ro về hồ sơ.

Nghị định 90/2025/NĐ-CP có hiệu lực khi nào?

Nghị định 90/2025/NĐ-CP được ban hành và có hiệu lực cùng ngày 14/04/2025.

Theo Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật, Nghị định hiện được ghi nhận ở trạng thái còn hiệu lực.

Doanh nghiệp thuộc phạm vi điều chỉnh cần căn cứ quy định mới khi xác định nghĩa vụ kiểm toán báo cáo tài chính.

Công báo Nghị định 90/2025/NĐ-CP

Nghị định 90/2025/NĐ-CP được đăng tại Công báo số 667 + 668 ngày 24/04/2025.

Bạn đọc có thể sử dụng bản Công báo để đối chiếu nội dung chính thức của Nghị định.

Tải Nghị định 90/2025/NĐ-CP

Bạn đọc có thể tải toàn văn Nghị định 90/2025/NĐ-CP tại phần tài liệu đính kèm trên website để nghiên cứu chi tiết các quy định sửa đổi về kiểm toán độc lập.

Để đối chiếu văn bản chính thức, có thể tra cứu tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ – Nghị định 90/2025/NĐ-CP hoặc Công báo Chính phủ – Nghị định 90/2025/NĐ-CP.

Kết luận

Nghị định 90/2025/NĐ-CP là văn bản quan trọng sửa đổi, bổ sung Nghị định 17/2012/NĐ-CP về kiểm toán độc lập và có hiệu lực từ ngày 14/04/2025.

Doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý tiêu chí xác định doanh nghiệp quy mô lớn thuộc diện phải kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm. Trong đó, doanh nghiệp thuộc trường hợp quy định cần xem xét ba tiêu chí về lao động tham gia BHXH, tổng doanh thu và tổng tài sản.

Việc kiểm tra nghĩa vụ kiểm toán từ sớm, hoàn thiện sổ sách và đối chiếu báo cáo tài chính sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong công tác kế toán, kiểm toán và quản lý tài chính.