Tra cứu Văn bản/ Hồ sơ mẫu

Luật số 41/2024/QH15 – Luật Bảo hiểm xã hội

Ban hành: 29/06/2024

Hiệu lực: 01/07/2025

Tình trạng: Còn hiệu lực

Luật số 41/2024/QH15 về bảo hiểm xã hội quy định đối tượng tham gia, chế độ BHXH, mức đóng, thời gian đóng, chậm đóng, trốn đóng và những điểm doanh nghiệp cần lưu ý.

Luật số 41/2024/QH15 là gì?

Luật số 41/2024/QH15 là Luật Bảo hiểm xã hội được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 29/06/2024. Luật quy định về bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện, trợ cấp hưu trí xã hội, quản lý và sử dụng quỹ bảo hiểm xã hội cùng các quyền, trách nhiệm của người tham gia và người sử dụng lao động.

Luật số 41/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, thay thế Luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13, đồng thời tạo ra nhiều thay đổi đáng chú ý trong chính sách bảo hiểm xã hội.

Doanh nghiệp, người lao động và cá nhân tham gia bảo hiểm xã hội cần cập nhật Luật số 41/2024/QH15 để thực hiện đúng nghĩa vụ và bảo đảm quyền lợi của mình.

Luật số 41/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày nào?

Theo quy định, Luật số 41/2024/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2025.

Từ thời điểm này, doanh nghiệp và người lao động cần căn cứ Luật Bảo hiểm xã hội mới cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn để xác định đối tượng tham gia, mức đóng và quyền lợi được hưởng.

Việc áp dụng Luật số 41/2024/QH15 cũng cần lưu ý các quy định chuyển tiếp đối với người đã tham gia bảo hiểm xã hội trước ngày Luật có hiệu lực.

Người sử dụng lao động có thể tra cứu văn bản chính thức tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ để cập nhật nội dung Luật số 41/2024/QH15.

Nội dung chính của Luật số 41/2024/QH15

Luật số 41/2024/QH15 điều chỉnh nhiều nội dung quan trọng trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bao gồm:

Quyền và trách nhiệm của người tham gia bảo hiểm xã hội;
Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc;
Bảo hiểm xã hội tự nguyện;
Các chế độ bảo hiểm xã hội;
Trợ cấp hưu trí xã hội;
Quản lý thu và đóng bảo hiểm xã hội;
Chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội;
Quản lý và sử dụng quỹ bảo hiểm xã hội;
Khiếu nại, tố cáo về bảo hiểm xã hội;
Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm;
Giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội.

Các nội dung trên có tác động trực tiếp đến hoạt động quản lý lao động, tiền lương và bảo hiểm của doanh nghiệp.

Đối tượng tham gia theo Luật số 41/2024/QH15

Một trong những nội dung doanh nghiệp cần quan tâm là phạm vi đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Theo Luật số 41/2024/QH15, người lao động thuộc một số nhóm đối tượng theo quy định phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Đáng chú ý, Luật quy định đối với người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên.

Trường hợp thỏa thuận giữa các bên có tên gọi khác nhưng nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì cũng cần xem xét nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội theo quy định.

Điều này giúp hạn chế tình trạng sử dụng tên gọi khác của thỏa thuận để không thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm xã hội.

Các chế độ bảo hiểm xã hội theo Luật số 41/2024/QH15

Luật số 41/2024/QH15 quy định các chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc gồm:

Chế độ ốm đau;
Chế độ thai sản;
Chế độ hưu trí;
Chế độ tử tuất.

Đối với bảo hiểm xã hội tự nguyện, người tham gia được hưởng các chế độ theo quy định của Luật, trong đó có trợ cấp thai sản, hưu trí và tử tuất.

Việc hưởng từng chế độ phụ thuộc vào điều kiện, thời gian đóng và các trường hợp cụ thể được quy định trong Luật số 41/2024/QH15.

Luật số 41/2024/QH15 và trợ cấp hưu trí xã hội

Một điểm mới đáng chú ý của Luật số 41/2024/QH15 là quy định về trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo quy định, công dân Việt Nam từ đủ 75 tuổi trở lên có thể được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội nếu đáp ứng các điều kiện luật định.

Người từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo và đáp ứng các điều kiện theo quy định cũng có thể thuộc diện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Chính sách này góp phần mở rộng hệ thống an sinh xã hội, đặc biệt đối với người cao tuổi không có lương hưu hoặc nguồn thu nhập ổn định từ bảo hiểm xã hội.

Mức đóng bảo hiểm xã hội theo Luật số 41/2024/QH15

Luật số 41/2024/QH15 quy định tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và tỷ lệ đóng đối với từng nhóm đối tượng.

Đối với người lao động thuộc trường hợp áp dụng, mức đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất là 8% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào mức lương ghi trên hợp đồng mà cần xác định đúng tiền lương làm căn cứ đóng theo quy định.

Việc xác định đúng tiền lương đóng bảo hiểm xã hội giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ phát sinh truy thu hoặc xử lý vi phạm.

Thời gian đóng bảo hiểm xã hội để hưởng lương hưu

Luật số 41/2024/QH15 có thay đổi quan trọng liên quan đến điều kiện hưởng lương hưu.

Theo quy định mới, người lao động cần đáp ứng điều kiện về tuổi nghỉ hưu và thời gian đóng bảo hiểm xã hội theo quy định để được hưởng lương hưu.

Việc giảm thời gian đóng tối thiểu để hưởng lương hưu là một trong những nội dung đáng chú ý của Luật mới, giúp mở rộng cơ hội hưởng lương hưu đối với người tham gia bảo hiểm xã hội.

Tuy nhiên, mức lương hưu cụ thể còn phụ thuộc vào thời gian đóng và mức tiền lương làm căn cứ đóng của người lao động.

Luật số 41/2024/QH15 quy định thế nào về bảo hiểm xã hội một lần?

Luật số 41/2024/QH15 thay đổi đáng kể quy định về bảo hiểm xã hội một lần.

Đối với người bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội từ thời điểm Luật có hiệu lực, việc hưởng bảo hiểm xã hội một lần được thực hiện theo các trường hợp mà Luật quy định.

Trong khi đó, người đã tham gia bảo hiểm xã hội trước ngày 01/07/2025 có quy định chuyển tiếp.

Vì vậy, khi xác định một người có được hưởng bảo hiểm xã hội một lần hay không, cần xem xét thời điểm bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội, thời gian đóng và tình trạng thực tế của người lao động.

Không nên áp dụng một điều kiện chung cho tất cả người tham gia.

Luật số 41/2024/QH15 quy định về chậm đóng bảo hiểm xã hội

Luật số 41/2024/QH15 quy định cụ thể về hành vi chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm thất nghiệp.

Người sử dụng lao động chậm đóng phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng số tiền còn thiếu và nộp thêm khoản tiền được tính theo tỷ lệ 0,03%/ngày trên số tiền và thời gian chậm đóng theo quy định.

Ngoài khoản tiền phải nộp thêm, doanh nghiệp còn có thể bị xử lý vi phạm hành chính tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

Do đó, doanh nghiệp cần theo dõi thời hạn đóng bảo hiểm xã hội để tránh phát sinh chi phí và rủi ro pháp lý.

Luật số 41/2024/QH15 quy định về trốn đóng bảo hiểm xã hội

Bên cạnh chậm đóng, Luật số 41/2024/QH15 còn quy định về hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm thất nghiệp.

Người sử dụng lao động có hành vi trốn đóng phải đóng đủ số tiền trốn đóng và nộp khoản tiền tính theo mức 0,03%/ngày trên số tiền trốn đóng và số ngày trốn đóng theo quy định.

Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, hành vi vi phạm còn có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý việc đăng ký đầy đủ người lao động thuộc diện tham gia và đóng bảo hiểm xã hội đúng quy định.

Quyền của người lao động theo Luật số 41/2024/QH15

Luật số 41/2024/QH15 bảo đảm nhiều quyền của người tham gia bảo hiểm xã hội.

Người tham gia có quyền:

Được tham gia và hưởng chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định;
Được cấp và quản lý thông tin về quá trình đóng;
Được cung cấp thông tin về việc đóng bảo hiểm xã hội;
Yêu cầu người sử dụng lao động thực hiện đúng nghĩa vụ;
Khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện khi quyền lợi bị xâm phạm theo quy định.

Người lao động nên thường xuyên kiểm tra quá trình tham gia bảo hiểm xã hội để kịp thời phát hiện trường hợp đóng thiếu, đóng sai hoặc chưa được ghi nhận đầy đủ.

Trách nhiệm của doanh nghiệp theo Luật số 41/2024/QH15

Doanh nghiệp với tư cách người sử dụng lao động cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo hiểm xã hội đối với người lao động thuộc diện tham gia.

Một số công việc doanh nghiệp cần chú ý gồm:

Đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội;
Báo tăng, giảm lao động;
Xác định đúng tiền lương đóng bảo hiểm;
Đóng bảo hiểm đúng thời hạn;
Cung cấp thông tin cho người lao động;
Giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội;
Lưu trữ hồ sơ liên quan.

Việc thực hiện đúng Luật số 41/2024/QH15 giúp doanh nghiệp hạn chế các khoản truy thu, tiền chậm đóng và rủi ro xử phạt.

Nếu doanh nghiệp cần hỗ trợ thủ tục, có thể tham khảo dịch vụ khai báo bảo hiểm xã hội.

Giao dịch điện tử theo Luật số 41/2024/QH15

Luật số 41/2024/QH15 cũng quy định về giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội.

Việc thực hiện hồ sơ và giao dịch điện tử giúp giảm thời gian xử lý giấy tờ, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện các thủ tục bảo hiểm xã hội thuận tiện hơn.

Doanh nghiệp cần cập nhật các hướng dẫn liên quan để sử dụng đúng phương thức giao dịch điện tử được cơ quan bảo hiểm xã hội triển khai.

Doanh nghiệp cần làm gì khi Luật số 41/2024/QH15 áp dụng?

Khi Luật số 41/2024/QH15 có hiệu lực, doanh nghiệp nên rà soát lại toàn bộ hồ sơ lao động và bảo hiểm xã hội.

Các nội dung cần kiểm tra gồm:

Danh sách người lao động;
Hợp đồng lao động;
Mức tiền lương đóng bảo hiểm;
Đối tượng tham gia;
Tình trạng tăng, giảm lao động;
Số tiền bảo hiểm phải đóng;
Thời hạn đóng;
Hồ sơ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.

Nếu phát hiện sai lệch, doanh nghiệp nên xử lý sớm để hạn chế phát sinh truy thu và các khoản tiền phải nộp thêm.

Văn bản hướng dẫn Luật số 41/2024/QH15

Để áp dụng Luật số 41/2024/QH15, doanh nghiệp không chỉ cần đọc Luật mà còn phải theo dõi các nghị định, thông tư và văn bản hướng dẫn có liên quan.

Đặc biệt, quy định về mức đóng, phương thức đóng, hồ sơ hưởng chế độ, chậm đóng và trốn đóng cần được đối chiếu với văn bản hướng dẫn đang có hiệu lực tại thời điểm thực hiện.

Doanh nghiệp có thể tra cứu trực tiếp văn bản tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Cổng Thông tin điện tử Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Đây là các nguồn chính thức giúp doanh nghiệp kiểm tra nội dung pháp luật và văn bản hướng dẫn liên quan đến Luật số 41/2024/QH15.

Những điểm doanh nghiệp cần lưu ý về Luật số 41/2024/QH15

Luật số 41/2024/QH15 có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp sử dụng lao động.

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý:

Xác định đúng đối tượng tham gia;
Không bỏ sót người lao động thuộc diện bắt buộc;
Xác định đúng tiền lương làm căn cứ đóng;
Đóng bảo hiểm đúng thời hạn;
Theo dõi tình trạng chậm đóng;
Không để phát sinh hành vi trốn đóng;
Kiểm tra dữ liệu đóng bảo hiểm;
Cập nhật văn bản hướng dẫn mới.

Việc chủ động rà soát giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro khi cơ quan bảo hiểm xã hội kiểm tra hoặc đối chiếu dữ liệu.

Dịch vụ khai báo bảo hiểm xã hội cho doanh nghiệp

Việc thực hiện đúng Luật số 41/2024/QH15 đòi hỏi doanh nghiệp phải theo dõi thường xuyên các quy định về lao động, tiền lương và bảo hiểm xã hội.

Nếu doanh nghiệp chưa có nhân sự chuyên trách, có thể sử dụng dịch vụ hỗ trợ khai báo và thực hiện thủ tục bảo hiểm xã hội.

HC247 hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các thủ tục liên quan đến bảo hiểm xã hội, đồng thời hỗ trợ theo dõi hồ sơ và các nghiệp vụ phát sinh.

Doanh nghiệp có thể tham khảo dịch vụ khai báo bảo hiểm xã hội để tìm hiểu thêm.

Ngoài bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp có thể tham khảo dịch vụ báo cáo thuế và dịch vụ sổ sách kế toán để hỗ trợ công tác kế toán và thuế.

Tra cứu toàn văn Luật số 41/2024/QH15

Doanh nghiệp và người lao động có thể tra cứu toàn văn Luật số 41/2024/QH15 trên các nguồn chính thức.

Cổng Thông tin điện tử Chính phủ cung cấp văn bản Luật để người đọc kiểm tra nội dung, ngày ban hành và hiệu lực của văn bản.

Ngoài ra, có thể tham khảo thông tin về chính sách bảo hiểm xã hội trên Cổng Thông tin điện tử Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Nguồn tham khảo chính thức:

Các liên kết trên là nguồn pháp luật và cơ quan nhà nước, giúp người đọc kiểm tra thông tin trực tiếp thay vì chỉ dựa vào nội dung tổng hợp.

Kết luận

Luật số 41/2024/QH15 là văn bản quan trọng trong hệ thống pháp luật về bảo hiểm xã hội tại Việt Nam và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.

Luật có nhiều nội dung đáng chú ý liên quan đến đối tượng tham gia, các chế độ bảo hiểm xã hội, điều kiện hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội một lần, trợ cấp hưu trí xã hội, chậm đóng và trốn đóng.

Đối với doanh nghiệp, việc cập nhật Luật số 41/2024/QH15 và các văn bản hướng dẫn là cần thiết để xác định đúng nghĩa vụ bảo hiểm xã hội, hạn chế truy thu và rủi ro xử phạt.