Thông tư 120/2020/TT-BTC quy định giao dịch cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch, chứng chỉ quỹ, trái phiếu doanh nghiệp và chứng quyền có bảo đảm trên hệ thống giao dịch chứng khoán.

Thông tư 120/2020/TT-BTC là gì?

Thông tư 120/2020/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 31/12/2020, quy định về giao dịch cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch, chứng chỉ quỹ, trái phiếu doanh nghiệp và chứng quyền có bảo đảm niêm yết trên hệ thống giao dịch chứng khoán. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/02/2021.

Đây là một trong những văn bản quan trọng điều chỉnh hoạt động giao dịch trên thị trường chứng khoán, áp dụng đối với nhà đầu tư, công ty chứng khoán, thành viên lưu ký, thành viên bù trừ, công ty quản lý quỹ và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật, Thông tư 120/2020/TT-BTC hiện hết hiệu lực một phần, do đã được sửa đổi, bổ sung bởi các văn bản sau này. Vì vậy, khi áp dụng thực tế cần đối chiếu với văn bản hiện hành và văn bản hợp nhất.

Thông tin cơ bản về Thông tư 120/2020/TT-BTC

Nội dung	Thông tin
Số hiệu	120/2020/TT-BTC
Cơ quan ban hành	Bộ Tài chính
Ngày ban hành	31/12/2020
Ngày có hiệu lực	15/02/2021
Lĩnh vực	Chứng khoán
Phạm vi	Giao dịch chứng khoán trên hệ thống giao dịch chứng khoán
Tình trạng	Hết hiệu lực một phần

Thông tư 120/2020/TT-BTC được ban hành trên cơ sở Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 và Nghị định 155/2020/NĐ-CP.

Phạm vi điều chỉnh của Thông tư 120/2020/TT-BTC

Theo Điều 1, Thông tư 120/2020/TT-BTC quy định hoạt động giao dịch đối với:

• Cổ phiếu niêm yết;
• Cổ phiếu đăng ký giao dịch;
• Chứng chỉ quỹ;
• Trái phiếu doanh nghiệp;
• Chứng quyền có bảo đảm niêm yết trên hệ thống giao dịch chứng khoán.

Việc quy định riêng phạm vi giao dịch giúp phân biệt các loại chứng khoán được điều chỉnh bởi Thông tư với những sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của các quy định khác.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết Thông tư được xây dựng nhằm phù hợp với Luật Chứng khoán năm 2019 và đặc thù của từng loại chứng khoán trên hệ thống giao dịch.

Đối tượng áp dụng Thông tư 120/2020/TT-BTC

Thông tư 120/2020/TT-BTC áp dụng đối với nhiều chủ thể tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động giao dịch chứng khoán.

Các nhóm chính gồm:

Nhà đầu tư

Nhà đầu tư thực hiện giao dịch chứng khoán trên hệ thống giao dịch phải tuân thủ các quy định về tài khoản, lệnh giao dịch, thanh toán và các nghĩa vụ liên quan.

Công ty chứng khoán

Công ty chứng khoán có trách nhiệm tổ chức và thực hiện hoạt động giao dịch theo quy định, đồng thời quản lý tài khoản và lệnh của khách hàng.

Thành viên lưu ký và thành viên bù trừ

Các tổ chức này tham gia vào quá trình lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán theo chức năng được pháp luật quy định.

Công ty quản lý quỹ

Công ty quản lý quỹ cũng thuộc đối tượng áp dụng trong phạm vi hoạt động liên quan.

Sở giao dịch chứng khoán

Thông tư áp dụng đối với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và các Sở giao dịch chứng khoán theo quy định tại thời điểm ban hành.

Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam

Đây là chủ thể liên quan đến hoạt động lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán.

Ngoài ra, Thông tư 120/2020/TT-BTC còn áp dụng đối với cơ quan, tổ chức và cá nhân khác có liên quan.

Thông tư 120/2020/TT-BTC quy định về tài khoản giao dịch chứng khoán

Một nội dung quan trọng của Thông tư 120/2020/TT-BTC là các quy định liên quan đến tài khoản giao dịch chứng khoán.

Tài khoản giao dịch là cơ sở để nhà đầu tư thực hiện các giao dịch mua, bán chứng khoán thông qua công ty chứng khoán.

Đối với công ty chứng khoán có hoạt động tự doanh và là thành viên giao dịch, Thông tư quy định nguyên tắc về việc mở tài khoản giao dịch tự doanh.

Việc quản lý tài khoản phải đảm bảo tách biệt giữa tài sản của khách hàng và tài sản của công ty chứng khoán theo các quy định có liên quan.

Thông tư 120/2020/TT-BTC quy định về lệnh giao dịch

Trong giao dịch chứng khoán, nhà đầu tư thực hiện mua hoặc bán thông qua các loại lệnh được hệ thống giao dịch chấp nhận.

Công ty chứng khoán tiếp nhận và chuyển lệnh của khách hàng vào hệ thống theo quy trình giao dịch.

Các quy định về lệnh giao dịch nhằm đảm bảo việc nhập, sửa, hủy và khớp lệnh được thực hiện thống nhất trên thị trường.

Nhà đầu tư cần lưu ý rằng từng loại lệnh có đặc điểm và điều kiện thực hiện khác nhau.

Thông tư 120/2020/TT-BTC và giá tham chiếu

Giá tham chiếu là một khái niệm quan trọng trong Thông tư 120/2020/TT-BTC.

Theo quy định, giá tham chiếu là mức giá do Sở giao dịch chứng khoán xác định và được sử dụng làm cơ sở để xác định giá trần và giá sàn trong ngày giao dịch.

Từ giá tham chiếu, hệ thống có thể xác định giới hạn dao động giá của chứng khoán trong phiên giao dịch theo quy định.

Thông tư 120/2020/TT-BTC và biên độ dao động giá

Biên độ dao động giá là giới hạn biến động giá chứng khoán trong ngày giao dịch, được tính theo tỷ lệ phần trăm so với giá tham chiếu.

Khái niệm này có vai trò quan trọng trong việc xác định mức giá cao nhất và thấp nhất mà chứng khoán có thể được giao dịch trong phiên theo quy định của từng thị trường.

Do đó, khi tìm hiểu Thông tư 120/2020/TT-BTC, nhà đầu tư nên phân biệt rõ giữa:

• Giá tham chiếu;
• Giá trần;
• Giá sàn;
• Biên độ dao động giá.

Ngắt mạch thị trường theo Thông tư 120/2020/TT-BTC

Ngắt mạch thị trường (Circuit Breaker) là cơ chế tạm dừng giao dịch tự động khi giá chứng khoán hoặc chỉ số chứng khoán biến động đến ngưỡng xác định trên hệ thống giao dịch.

Cơ chế này được thiết kế nhằm hỗ trợ kiểm soát những biến động quá mạnh trên thị trường trong một khoảng thời gian ngắn.

Việc áp dụng cụ thể phụ thuộc vào quy định của hệ thống giao dịch và quy chế của Sở giao dịch chứng khoán.

Thông tư 120/2020/TT-BTC quy định giao dịch ký quỹ

Một nội dung đáng chú ý là quy định liên quan đến giao dịch ký quỹ.

Tài khoản giao dịch ký quỹ phải được quản lý tách biệt với tài khoản giao dịch chứng khoán thông thường của nhà đầu tư. Công ty chứng khoán phải hạch toán tách biệt các loại tài khoản này.

Chứng khoán được giao dịch ký quỹ phải đáp ứng các tiêu chí theo quy định, bao gồm các yếu tố liên quan đến thời gian niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, quy mô vốn, kết quả hoạt động kinh doanh, tính thanh khoản, biến động giá và minh bạch thông tin.

Danh sách chứng khoán được phép hoặc không được phép giao dịch ký quỹ được công bố theo quy định của cơ quan quản lý và Sở giao dịch chứng khoán.

Tỷ lệ ký quỹ trong giao dịch chứng khoán

Khi thực hiện giao dịch ký quỹ, nhà đầu tư phải đảm bảo các tỷ lệ ký quỹ theo thỏa thuận và quy định áp dụng.

Nếu tỷ lệ ký quỹ trên tài khoản giảm xuống dưới tỷ lệ ký quỹ duy trì, công ty chứng khoán có thể thực hiện yêu cầu bổ sung tài sản ký quỹ theo quy định.

Nhà đầu tư cần đọc kỹ thỏa thuận giao dịch ký quỹ với công ty chứng khoán trước khi thực hiện giao dịch.

Thông tư 120/2020/TT-BTC quy định về cổ phiếu

Cổ phiếu niêm yết và cổ phiếu đăng ký giao dịch là một trong những nhóm tài sản trọng tâm của Thông tư 120/2020/TT-BTC.

Các quy định liên quan đến giao dịch cổ phiếu bao gồm những vấn đề như:

• Tài khoản giao dịch;
• Phương thức giao dịch;
• Loại lệnh;
• Giá tham chiếu;
• Biên độ dao động giá;
• Giao dịch ký quỹ;
• Sửa, hủy lệnh;
• Thanh toán giao dịch.

Những quy định cụ thể có thể được sửa đổi theo các văn bản mới hơn, vì vậy cần kiểm tra phiên bản hiện hành trước khi áp dụng.

Thông tư 120/2020/TT-BTC đối với chứng chỉ quỹ

Bên cạnh cổ phiếu, Thông tư 120/2020/TT-BTC còn điều chỉnh giao dịch đối với chứng chỉ quỹ niêm yết trên hệ thống giao dịch chứng khoán.

Các quy định về chứng chỉ quỹ được xây dựng nhằm đảm bảo việc giao dịch được thực hiện theo cơ chế thống nhất trên hệ thống.

Nhà đầu tư cần phân biệt chứng chỉ quỹ niêm yết với các loại chứng chỉ quỹ hoặc sản phẩm quỹ được giao dịch theo cơ chế khác.

Thông tư 120/2020/TT-BTC đối với trái phiếu doanh nghiệp

Trái phiếu doanh nghiệp cũng thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư 120/2020/TT-BTC trong trường hợp thuộc đối tượng được giao dịch trên hệ thống giao dịch chứng khoán theo quy định.

Các quy định liên quan giúp thiết lập cơ chế giao dịch và quản lý trên hệ thống, đồng thời tạo cơ sở cho việc tổ chức giao dịch trái phiếu doanh nghiệp.

Khi nghiên cứu giao dịch trái phiếu doanh nghiệp, cần kết hợp Thông tư 120/2020/TT-BTC với pháp luật về phát hành, đăng ký và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp đang có hiệu lực.

Thông tư 120/2020/TT-BTC đối với chứng quyền có bảo đảm

Chứng quyền có bảo đảm là một sản phẩm chứng khoán có cấu trúc riêng và được niêm yết, giao dịch trên hệ thống theo quy định.

Thông tư 120/2020/TT-BTC đưa chứng quyền có bảo đảm vào phạm vi điều chỉnh nhằm quy định cách thức giao dịch trên hệ thống giao dịch chứng khoán.

Do đặc điểm của sản phẩm, việc tìm hiểu chứng quyền cần đồng thời xem xét các quy định về phát hành, niêm yết, tạo lập thị trường và các nghĩa vụ liên quan.

Thông tư 120/2020/TT-BTC có hiệu lực từ ngày nào?

Thông tư 120/2020/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 15/02/2021 và thay thế Thông tư 203/2015/TT-BTC. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã công bố thông tin này khi Thông tư được ban hành.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Thông tư 120/2020/TT-BTC hiện đã hết hiệu lực một phần. Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật ghi nhận Thông tư này đã được sửa đổi, bổ sung, trong đó có Thông tư 68/2024/TT-BTC.

Vì vậy, nếu sử dụng nội dung cho mục đích tư vấn hoặc thực hiện giao dịch thực tế, không nên chỉ dựa vào bản gốc năm 2020.

Thông tư 120/2020/TT-BTC được sửa đổi bởi văn bản nào?

Theo Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật, Thông tư 68/2024/TT-BTC đã sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến giao dịch chứng khoán trên hệ thống giao dịch chứng khoán, trong đó có nội dung liên quan đến Thông tư 120/2020/TT-BTC.

Ngoài ra, Bộ Tài chính đã ban hành văn bản hợp nhất để thuận tiện cho việc tra cứu các quy định đã được sửa đổi, bổ sung.

Cổng Công báo Chính phủ cũng đã công bố văn bản hợp nhất liên quan đến quy định giao dịch chứng khoán, trong đó thể hiện lịch sử sửa đổi của Thông tư 120/2020/TT-BTC.

Văn bản hợp nhất Thông tư 120/2020/TT-BTC

Để tra cứu thuận tiện hơn, có thể sử dụng văn bản hợp nhất thay vì chỉ đọc bản Thông tư 120/2020/TT-BTC ban đầu.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng công bố văn bản hợp nhất về quy định giao dịch cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch, chứng chỉ quỹ, trái phiếu doanh nghiệp và chứng quyền có bảo đảm.

Đây là cách tra cứu phù hợp khi cần xác định nội dung đã được sửa đổi và cập nhật.

Những nội dung doanh nghiệp và nhà đầu tư cần lưu ý

Khi tìm hiểu Thông tư 120/2020/TT-BTC, cần chú ý một số nội dung:

• Phạm vi loại chứng khoán được điều chỉnh;
• Đối tượng áp dụng;
• Tài khoản giao dịch;
• Các loại lệnh giao dịch;
• Giá tham chiếu;
• Biên độ dao động giá;
• Ngắt mạch thị trường;
• Giao dịch ký quỹ;
• Quy định đối với từng loại chứng khoán;
• Trách nhiệm của công ty chứng khoán;
• Hoạt động lưu ký, bù trừ và thanh toán;
• Các quy định sửa đổi, bổ sung sau khi Thông tư được ban hành.

Đặc biệt, do văn bản đã hết hiệu lực một phần, cần kiểm tra phiên bản hiện hành trước khi sử dụng làm căn cứ pháp lý.

Tra cứu Thông tư 120/2020/TT-BTC ở đâu?

Người đọc có thể tra cứu Thông tư 120/2020/TT-BTC trên các nguồn pháp luật chính thức.

Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật cung cấp thông tin về tình trạng hiệu lực, lịch sử sửa đổi và các văn bản liên quan.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng công bố thông tin và văn bản liên quan đến quy định giao dịch chứng khoán.

Ngoài ra, có thể tra cứu bản hợp nhất trên Công báo điện tử Chính phủ để thuận tiện đối chiếu các nội dung đã được sửa đổi, bổ sung.

Kết luận

Thông tư 120/2020/TT-BTC là văn bản của Bộ Tài chính quy định về giao dịch cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch, chứng chỉ quỹ, trái phiếu doanh nghiệp và chứng quyền có bảo đảm trên hệ thống giao dịch chứng khoán.

Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/02/2021, thay thế Thông tư 203/2015/TT-BTC.

Tuy nhiên, Thông tư 120/2020/TT-BTC hiện hết hiệu lực một phần do đã được sửa đổi, bổ sung. Vì vậy, khi tra cứu hoặc áp dụng quy định về giao dịch chứng khoán, cần đối chiếu với các văn bản sửa đổi và văn bản hợp nhất mới nhất.